Ongeveer 10 keer per jaar wordt een pas verschenen of een nog steeds actueel boek besproken.

U kunt deze besprekingen zien als wegwijzers naar een mogelijk voor u interessant boek, om te lenen of om te kopen. De besproken boeken worden zo veel mogelijk aangekocht en opgenomen in de bibliotheek onder uitleenboek.
Hierna een overzicht van titels van recent besproken boeken gevolgd door de recensies.

Een overzicht van besproken boeken kunt u op de pagina bibliotheek downloaden.

Waarop wachten we,  De Dood Leeft!,  Op de Grens van Geest en Stof,  Stilte als antwoord,  Waar blijft DE ZIEL?   Emo’s Reis,  Het vergeten christendom,  Historie der Martelaren,  Aan Babylons Stromen,  Wie is Jezus Christus?  Jongerenbijbel, Wat ik geloof,   Vuurvliegen,   De brede Hagada,   Er was eens een God,   Liederen & gebeden uit Iona en Glasgow,   Adieu God,   Geleerd & Gelovig,   Een zon diep in de nacht,   De passie van leven,   liefde en dood,   Niets cadeau,   Chassidische vertellingen,   Kloosters in Friesland,   De ondergang van het atheïsme,  Het verschijnsel mens,   Doornse Catechismus.   

Na een gezonde geloofscrisis. Over modern geloven
Schrijver: Jan Offringa,ISBN: 978-90-76564-71-5,Uitgeverij: Skandalon, Vught           

Voor de schrijver, een predikant in het midden van de Protestantse Kerk in Nederland, is de geloofwaardigheid van het christendom geen vanzelfsprekendheid. Nee sterker nog: achter veel uitroeptekens die de kerk of gelovigen plaatsen, zet hij een komma, of vaker nog: een vraagteken. Je kunt hem nog het best typeren als een “gelovige zoeker”. Hij weet het allemaal niet zo zeker en zwart-wit denken is hem vreemd.
Ik vind dat persoonlijk een verademing. Het geeft lucht en ruimte. Het is open en opent daardoor andere perspectieven op geloof en kerk. Want daar gaat het boek over: over geloven in de 21e eeuw.
De hoofdstukken handelen over: Geloof, God, Jezus, Pasen, Bijbel en over Jezus, en zijn te beschouwen als een soort van ‘huidige stand van zaken’ in het denken over deze onderwerpen.
Daarnaast is er veel aandacht in het boek voor het begrip “twijfel”. Offringa is niet bang voor een beetje twijfel, integendeel. Twijfel kan juist een heel zuiverende werking hebben op alles wat in de loop van de tijd is aangeslibd aan (bij)geloof.
Door vragen te stellen bij die vanzelfsprekendheden kan geloof worden verdiept en vernieuwd. Zo wordt geloof door de twijfel niet ondergraven, maar juist veel persoonlijker en meer verinnerlijkt. Nee koketteren met zijn twijfel doet de schrijver niet.
Die valkuil weet hij op een speelse manier te vermijden, in de geest van de cabaretier Herman Finkers:
Komt een man bij de psychiater. Zegt die man: “Dokter, ik twijfel nogal veel” “Geen probleem”, zegt de psychiater, “twijfelen is heel gezond”. “Echt waar?” vraagt de man.
“Ja”, zegt de psychiater, “neemt u van mij aan, alleen gekken weten alles heel zeker”. “Tsjonge” zegt de man, “weet u het zeker?”. Zegt de psychiater: “absoluut zeker!”.
Kortom: Een heel goed leesbaar fris boek voor mensen die niet weglopen voor geloofsvragen van deze tijd.

ds. Edward Kooiman

“Waarop wachten we; Een monnik klaagt het Avondland aan”, Notker Wolf, Lannoo nv 2008, ISBN 978 90 209 7838 4. Vertaalde uitgave “Worauf warten wir”, Rowohlt Verlag GmbH, Reinbek 2006 door Jan Glorieux (€ 14,75 -270 blz.).

Lezend en bladerend in de prachtige boekenafdeling van de abdij in Egmond Binnen kocht ik bovenstaand boek. De beoogde monnik is  Notker Wolf zelf, abtprimaat van de Benedictijner Orde, de hoogste vertegenwoordiger van deze orde wereldwijd. Het Avondland, of wel Europa kennen we: dat maakt nieuwsgierig.
In 21 korte hoofdstukken schetst hij een aantal actuele aspecten van het werk van deze naar haar oorsprong oudste Europese orde. Verder geeft hij zijn kijk op de huidige ontwikkelingen in  een aantal Europese landen, waaronder zijn geboorteland Duitsland.
Met op de achtergrond 800 kloosters en abdijen over de hele wereld met meer dan 24.000 religieuzen schrijft hij, vanuit een internationaal perspectief, hoe o.a. ook in China, Noord-Korea en Afrika de interculturele dialoog wordt gevoerd en hoe bijvoorbeeld een ziekenhuis in Mantsjoerije tot stand komt. Als bedoeld door Benedictus bij de stichting van het eerste klooster Monte Cassino in 529 in Italië gaat het bij deze orde om het samen optrekken van woord en daad, om geestkracht en daadkracht.
Vanuit zijn geloof, traditie en ervaringen neemt hij daarna de vrees in Europa op de korrel “om afstand te doen van enige welvaart, en komt op voor persoonlijke vrijheid, meer eigen initiatief en minder betutteling door de overheid”.
 Het Geloof dat de Schepping en de schepselen door God zijn gewild en gecreëerd en niet gemaakt door de mens als schepper-god, leidt zo concludeert hij, tot een realistische opstelling van verantwoordelijkheid aanvaarden, en dat in vertrouwen op God en medemensen en met perspectief. “Wij bezitten dus een fundament. Wij kunnen weten wie we zijn. Wij hebben daarom geen reden tot pessimisme”. Dat wenst hij ons en het Avondland toe. Warm aanbevolen!     

Henk Bikker

Klaus Berger e.a.: De Dood leeft! – Uitgeverij Kok-Kampen, ISBN 9789043517690

In 2010 organiseerde de Stichting Leidse Lezingen een symposium rond het thema “De dood leeft: denken over na de dood en ons leven vóór de dood”. Sprekers op dat symposium waren o.a. de Nieuwtestamenticus Klaus Berger, de schrijfster Désanne van Brederode en de arts/columnist Bert Keizer.
In de bundel die bij dit symposium werd uitgegeven, schrijven zestien auteurs ieder een artikel dat de diverse kanten van het thema belicht. Zij doen dat vanuit theologisch of filosofisch perspectief en veelal met historische of bredere spirituele interesse.
In een tweetal bijdragen komen auteurs aan het woord die gevraagd waren te schrijven vanuit de ervaringen die zij met en na de dood van een nabije ander hebben opgedaan.
Op deze wijze is een gevarieerde bundel tot stand gekomen. Het geheel van bijdragen aan de bundel heeft een caleidoscopisch karakter. Dat geeft ook aan dat we met de dood aan de grens staan van zowel ons “zijn” als ons kennen. Maar binnen die grenzen van onze eindigheid is het goed om naar woorden te zoeken waarmee we onze onkunde over de dood (en daarmee over het leven) juist staande en gaande kunnen houden als openheid naar het oneindige.  Dan is de onwetendheid op dit punt geen manco, maar juist “geléérde onwetendheid”.

Jan Bruin

Op de Grens van Geest en Stof
Ondertitel: Electromagnetisme en het heilige
Lawrence W. Flagg
Vertaling: Gerrit Teule
Uitgeverij Synthese b.v. 2007

Dr. Fagg is emeritus research professor in de kernfysica en heeft een studie gemaakt van het verband tussen geest en de theoretische fysica waarbij hij een bijzonder gewicht hecht aan elektromagnetische Interactie afgekorte EMI. 
In het eerste deel, getiteld Elektromagnetisme in de natuurlijke wereld, geeft hij een overzicht van de historische ontwikkelingen in de fysica. Hij bespreekt de vier bekende natuurkrachten en de bouwstenen van de materie zoals Up en Down Quarks, Elektronen, Muonen, etc. Ook behandelt hij Elektromagnetische straling van radiogolven tot en met kosmische straling en laat zien hoe universeel deze interactie is in ons bestaan als mens in de aardse natuur. Ook noemt hij de belangrijkste ontdekkers van al deze fenomenen.
Kortom een aardig en didactisch verantwoord overzicht voor de geïnteresseerde leek.
In het tweede deel, getiteld Elektromagnetisme en spiritualiteit, tracht Fagg en brug te slaan tussen “Geest en Stof”. Ik denk, als bespreker van dit boek, er verstandig aan te doen om hem letterlijk te citeren: “We kunnen de EMI zien als een analogie, of als correlatie, of als een werktuig voor Gods immanentie. In alle gevallen geldt dat de intellectuele erkenning hoe vitaal elektromagnetisme is voor de werking van ons en alle aardse natuur, op haar beurt een stoot kan geven voor het intuïtieve gevoel dat deze universaliteit op zo’n intiem niveau enige relatie moet dragen met Gods inwoning.”  Dit is geen gemakkelijk uitspraak om te doorgronden maar wil men daarin slagen is het aan te bevelen om het boek in zijn volledigheid te bestuderen.
Het aardige is dat Henk Hogeboom van de Stichting Teilhard de Chardin, telefoon 072-5332690, wonende Op de Wieken 5 te Heiloo, bereid is om het boek beschikbaar te stellen voor de leden van de PKN.

Allan R. de Monchy

Sara Maitland: Stilte als antwoord. Oorspronkelijke titel: A Book of Silence. Ned. Uitgave bij Scriptum Schiedam, 2010.
ISBN 978 90 5594 / NUR 734

Het heeft iets van een paradox: praten en schrijven over stilte.
Is stilte niet bij uitstek een ervaring voorbij geluid en woorden?
Judith Herzberg schreef het gedicht Ziekenbezoek

Mijn vader had een uur lang zitten zwijgen bij mijn bed.
Toen hij zijn hoed had opgezet
zei ik, nou, dit gesprek
is makkelijk te resumeren.
Nee, zei hij, toch niet,
je moet het maar eens proberen.

Stilte, gevuld met zwijgen en tegelijkertijd vol met woorden...

Sara Maitland (1950) schreef een prachtig boek over stilte, waarin zij aantoont dat stilte meer en anders is dan bijvoorbeeld het ontbreken van geluid of woorden.
Maitland is een bekende Britse schrijfster van romans en korte verhalen.
Begin jaren negentig veranderde haar leven: de kinderen gingen de deur uit en haar huwelijk met een Anglicaanse dominee liep uit op een echtscheiding. Het schrijven ging haar steeds moeilijker af en ze verhuisde van Londen naar het platteland.
Voor het eerst woonde ze alleen. Geleidelijk aan verdiepte ze zich steeds meer in meditatie en gebed om haar geest leeg te maken. Ze voelde dat stilte haar hielp om de dingen te zien zoals ze werkelijk waren.
Ze werd nieuwsgierig naar wat er zou gebeuren als ze de stilte actief zou opzoeken; als ze nóg minder tijd zou doorbrengen met mensen.
Ondanks de kritische reacties uit haar omgeving dat stilte ‘de plek is van de dood’ en ‘alle stilte wacht om doorbroken te worden’ gaat ze het experiment aan. Daarover vertelt ze in haar boek.
Maar het grootste deel van het boek gaat niet over haarzelf maar gaat over wat anderen over stilte hebben geschreven: solo-zeilers, kluizenaars, avonturiers en vuurtorenwachters. Het gaat ook over mensen die in eenzame opsluiting gevangen hebben gezeten, zoals gijzelaars. De religies komen ook aan bod waaronder de stilte vieringen van de Quakers. Maitland gaat in op de vraag hoe je Genesis 1 leest waar God de stilte doorbreekt met spreken.
Maitland ontdekt positieve en negatieve krachten van de stilte.
Een kluizenaar wordt ze uiteindelijk niet maar ze neemt wel een aantal beslissingen waardoor stilte een vaste plek kan krijgen in haar dagelijkse leven.

Ik vind ‘Stilte als antwoord’ een meeslepend boek. Het analyseert de stilte en je krijgt ook nog eens een prachtige cultuurgeschiedenis in de schoot geworpen.
Zelf ben ik ook bezig met het oefenen van stilte en hoe (stille) afzondering zich verhoudt met het sociale leven. Begin september probeer ik een stilteretraite van vier dagen. Het boek van Maitland gaat mee in de koffer.
Stilte als antwoord heeft ook veel te bieden als je zelf niet zo’n stiltezoeker bent.
Maar ook als je er eentje wilt worden.

Ds. Hanneke Ruitenbeek

Waar blijft DE  ZIEL?, door Bert Keizer
Uitgeverij Balans
Bert Keizer is behalve columnist van Trouw, arts in een verpleeghuis. Hij schrijft dus vanuit een betrokken positie en roert zijn pen over onderwerpen die de denkende en de lijdende mens betreft. In de maand van de filosofie verscheen zijn boek.  
In het boek neemt hij de nodige afstand tot mensen, zoals prof. D. Swaab met zijn boek: ”Wij zijn ons brein”. Met de nodige humor en nuchtere gevoeligheid verzet hij zich tegen mensen als Swaab en Victor Lamme die, volgens Keizer, neurologie en filosofie met elkaar verwarren.
Wanneer je de rode lijn in het boek vasthoudt word je op een betrokken wijze de wereld van de neurosofie binnengeleid. Keizer geeft eerst  een compacte geschiedenis van de weg, of de wegen van de ziel. Van een wereld die “bezield” was, van bomen en dieren tot vulkanen en donderwolken. Hoe bij de Grieken en later bij Descartes de ziel een “eigen leven” ging leiden tot de strikte, moderne scheiding tussen lichaam en ziel. Tussen haakjes: aan deze visie en de daaruit ontstane ontwikkelingen danken we de zegeningen van de medische wetenschap!
Het bezwaar van Keizer is dat o.a. de bovengenoemde mensen doorschieten. Hij pleit met anderen voor een meer omvattend idee, in de zin van: wij zijn onze geest. Denk bijvoorbeeld hoe een spreker  een zaal binnenkomt. Aan zijn of haar houding is al een beetje te zien of hij of zij “bezield” is.  Ludwig Wittgenstein zegt: “Het menselijke lichaam is het beste beeld van de menselijke ziel.” En dan zijn we bij onszelf!
In 145 bladzijden bent u prettig bijgepraat over ons brein en onze ziel.

Ds. Robert Blaauw

Nieuwe bundel ‘Kaarsenliederen’
Onlangs verscheen bij uitgeverij Boekscout een nieuwe bundel met liturgische kinderliederen  van Hanneke Koopmans (teksten) en Jelle Jan Klinkert (muziek).
Titel: Op tafel staat een kandelaar
Het boek is te bestellen bij de boekhandel. 
ISBN 978-94-6176-849-0,  € 14,95

Emo’s Reis, een historisch culturele ontdekkingstocht door Europa in 1212, door Dick E.H. de Boer,
Uitgeverij Noordhoek 2011, ISBN 978 90 330 07 880, prijs € 29,75.

Een erg mooi boek over Emo de eerste abt van het “Nijeklooster” even buiten Wittewierum,  gesticht in 1207. In juni 1211 schonken de kerkpatroons van het dorp Wierum hun kerkgoederen aan het nieuwe klooster.
Nadat de bisschop van Münster dit ongedaan had gemaakt, tekende Emo in september protest aan en op 9 november vertrokken Emo en zijn vriend Hendrik naar Rome om gedaan te krijgen dat het besluit van de bisschop zou worden herroepen. De gehele tocht van 9 november 1211 tot 6 juli 1212 heeft Emo beschreven in de Cronica Floridi Horti ( de Kroniek van Bloemhof). Deze is sinds 1852 in het bezit van de Universiteit van Groningen.
Met een aantal medewerkers heeft prof. Dick de Boer zowel de heenreis via Frankrijk als de terugreis vanuit Rome via Zwitserland in kaart gebracht; historisch via archieven langs de route en geografisch via onderzoek ter plaatse. Elke dag wordt prachtig beschreven met daarbij op elke bladzijde een tekening of enkele foto’s, een kaartje ed.
De heenreis via Maastricht, Troyes, Lyon, Torino, Sienna naar Rome wordt in 194 blz. geschetst. Voor de terugreis via Villa Franca, Milano, Lugano, Chur, Zürich en Köln en daarna via Münster en Coevorden naar Wierum zijn 128 blz. ingeruimd. U kunt zo de reis zelf gaan maken.
Op 19 januari 1212 arriveren Emo en zijn reisgezel in Rome. Hun bezoeken aan tal van historische plaatsen en aan de paus in het paleis van Lateranen wordt in 97 blz. aandacht gegeven. Op 11 maart wordt de terugreis aanvaard met de documenten van de Curia, het bestuursapparaat van de Kerk op zak .De reis was niet voor niets geweest.
Het was overigens een spannende tijd onder de bekende Paus Innocentius III. De Kruistochten waren volop aan de gang.
Op 6 juli 1212 arriveerden Emo en zijn vriend weer in Wierum met het document van de Paus waarbij het besluit van de bisschop ongedaan werd gemaakt en de schenking van de kerkgoederen aan het klooster bleef gehandhaafd. De toekomst van het Nijeklooster werd daarmee een stuk zonniger. Bij terugkomst werd het dorp omgedoopt in Wittewierum vanwege de gebleekte pijen van de Premonstratenzerorde, waartoe de monniken van het Nijeklooster gingen behoren.
In het boek is ook opgenomen een mooie kaart  van de vele kloosters in het Groningse land rond 1200. Het Nijeklooster is in 1561 opgeheven. Aan de volharding van een abt als Emo hebben we als Christenen in deze streken echter veel te danken.
Voor dit boek geldt: warm aanbevolen en veel leesplezier!
Een exemplaar is inmiddels beschikbaar in de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk, zie het litteratuurrek.( bij het lenen graag het boekenkaartje in het bakje invullen; standaard uitleenvoorwaarde).                          

Henk Bikker   

Het vergeten christendom, Philip Jenkins
De duizendjarige bloeitijd van de kerk in het Midden-Oosten, Azië en Afrika; Nieuw Amsterdam Uitgevers 2011 ISBN 978 90 468 1042 2

In Macerata, in de Marche, in Italië, staat op het plein voor de Duomo een klein standbeeld van Matteo Ricci. Onder zijn naam staan Chinese lettertekens afgebeeld. Chinese toeristen leggen bloemen bij het standbeeld. Of zijn het bij nader inzien pelgrims? Matteo Ricci heeft namelijk sinds 1577 als missionaris in China gewerkt. Hij was niet de eerste.
Al eerder, in de zevende eeuw, was het christelijk geloof in China via zendelingen in China en Japan gearriveerd, maar deze missie was op een fiasco uitgelopen. Ook de missie van Matteo Ricci vond een einde.
Het latere protestants en katholiek zendingswerk in de 19de eeuw liep ook schijnbaar op niets uit, toen de communisten in 1949 de macht overnamen. Maar sindsdien is de christelijke gemeenschap in China alleen maar opgebloeid. Er zijn zelfs plannen om de zijderoute te herstellen en nu in omgekeerde richting de route als weg te gebruiken voor de christelijke missie.
Dit is maar één van de voorbeelden uit het fascinerende boek van Philip Jenkins over de duizendjarige bloeitijd van de kerk in het Midden-Oosten, Azië en Afrika. Fascinerend is het omdat hij in allerlei op het oog andere gebruiken en rituelen restanten van het christelijk geloof opmerkt en sporen of fossielen van een vroeger verbreid christelijk geloof in het Midden-Oosten, China en Japan heeft ontdekt.
Hij vindt dat we naast de zendingstheologie, die we koesteren, ook een uitstervingstheologie nodig hebben als een soort nachtwake om het mysterie van de overleving te kunnen ontdekken.
De historicus Leopold von Ranke zei ooit, dat alle tijden even ver verwijderd zijn van de eeuwigheid en even direct toegankelijk voor Gods aanwezigheid. Deze visie vormt een correctie bij de gedachte, dat het christendom in het Westen op zijn laatste benen loopt. De kerkgeschiedenis van het Westen is mogelijk wel meer bekend, maar voor de geschiedenis van het christendom in het Oosten vormt dit boek een belangrijke bron. Het christendom blijkt een onvermoede veerkracht te hebben.
Theodorus Beza zei reeds in de 16de eeuw dat de kerk een aambeeld is waarop al menig hamer is versleten.
De geschiedenis van het christendom en van de kerk kan alleen ten volle gewaardeerd worden als we naast de overwinningen en expansie ook de nederlagen en rampen zien. 
Het boek gaat niet bepaald alleen over de archeologie. Het mysterie van de overleving krijgt de volle aandacht. Het eindigt hoopvol met een citaat van dichter Charles Olson : de keten van herinnering is wederopstanding.
De auteur is hoogleraar Geesteswetenschappen aan de Pennsylvania State University.  

 Ds F.J. van der Wind

Historie der Martelaren, een bijzonder present voor de bibliotheek
Ondertitel: Die, om hun getuigenis der Evangelische Waarheid, hun bloed gestort hebben
Van Christus onzen Zaligmaker af tot het jaar 1655.
Versierd met meer dan 130 platen
Uitgever D. Bollen te Rotterdam 1881 (?)

Dit prachtig in leder ingebonden boekwerk is aan onze kerk geschonken door de familie Van der Krans-Klein, wonende aan de Werkendelslaan 10 in Heiloo. Dit familiestuk werd ooit geschonken door “Opa Spilt” en mocht nooit verkocht worden maar schenken is dus een ander verhaal.
Zoals de titel reeds aangeeft beschrijft dit boek in goed leesbaar Nederlands de lijdensweg van vele christenen door de eeuwen heen. De vele illustraties alsmede de teksten beschrijven de vaak gruwelijke wijze waarop de martelaren werden omgebracht en ook wordt aangegeven de levensloop en om welke reden de vervolgingen hebben plaatsgevonden.
In totaal 1100 pagina’s tekst in twee kolomen per pagina.
Een boeiend aspect van het boekwerk zijn de drietal voorwoorden; vooral dat van dr. A. Kuyper (Abraham Kuyper van de VU, ons welbekend) met de titel: “Aan de Gereformeerde Christenheid bij het lezen van haar Martelaarsboek”.
Daarnaast zijn er uitgaven van de “Roomsche” Kerk en zelfs van de Wederdopers en Doopsgezinden. 
Als goed gereformeerde christen dien je op je hoede te zijn dat hij het echte gereformeerde boek in handen krijgt, wordt het waarschuwend gesteld. Ook dien je beducht zijn tegen de heiligenverering en dat het tegen u zou kunnen getuigen in den dag des oordeels.
Hieruit spreekt een protestants-paternalistisch tijdsbeeld, typisch voor die tijd. Om al deze redenen een, uit historisch perspectief, boekwerk van betekenis en het wordt dan ook van harte aanbevolen om al bladerend te bestuderen.

Dit boek wordt niet uitgeleend als actueel boek maar kan worden geraadpleegd in onze kerk op verzoek aan een van de leden van de bibliotheek-commissie. Het mag dus de Ter Coulsterkerk niet verlaten.

Allan R. de Monchy


Dr. M. A. Beek: Aan Babylons Stromen, Uitgeverij Maatschappij Kosmos Amsterdam-Antwerpen

Hierbij bied ik een boek aan dat moeilijk te koop zal zijn daar het al in de vijftiger jaren van de vorige eeuw is geschreven. Ik heb het dubbel dus ik kan het mooi schenken aan de uitleenbibliotheek.
De reden dat ik het wil aanbieden aan de bibliotheek voor uitleen is dat ik het een buitengewoon waardevol en boeiend boek vind. Hier worden de oude beschavingen van Mesopotamie beschreven vanaf 3200 jaar voor Christus. Vanaf die tijd zijn kleitabletten gevonden van de Sumeriers die waarschijnlijk als eersten van de mensheid het schrift hebben uitgevonden.
Aan de orde komt ook ons Oude Testament met de wetten van Mozes en hoe die in relatie staan met de wetten van Hammurabi. Zo ook  het Gilgamesj epos waar ook Adam en de zondvloed  worden vermeld en de joodse ballingschap in Babylon van Nebukadnesar, om maar enkele voorbeelden te noemen.
Babylon was in die tijd een schitterende stad waar niet veel meer van over is dan de ruïne van de toren van Babel. Wie haar of zijn kennis over deze oude beschavingen, in combinatie met het Oude Testament, wil verruimen heeft hieraan een schitterend boek.
Misschien zult u zich afvragen: is er geen modernere literatuur? Waarschijnlijk niet veel van groot belang wegens de onrust in de regio (het huidige Irak) waardoor de meeste opgravingen zijn stopgezet.

Allan de Monchy

Wie is Jezus Christus? Een vrijzinnig orthodox antwoord, door E. Meijering. Uitgeverij Kok.

Eerst een citaat: “Het inzicht dat er een ontwikkeling is in het vroegchristelijke denken en spreken over Jezus kan ook gevolgen hebben voor ons eigen spreken en denken over hem. Laten we met het denken beginnen. Van theologen in iedere generatie wordt verwacht een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling in het spreken over Gods openbaring in Jezus Christus. Dat betekent dat men van hen verwacht dat zij niet herhalen wat anderen hebben gezegd, maar dat zij zelf zeggen wat zij zelf denken. Zo blijft het een levende ontwikkeling, al is de kans groot dat daarin niet veel wezenlijk nieuwe dingen worden gezegd. Die ontwikkeling is geen vooruitgang of achteruitgang, maar een pogen om het oude nieuw te zeggen of het nieuwe op een oude, vertrouwde manier te zeggen, zodat het begrepen kan worden.” (pagina 122)
Dit boekje van 125 pagina's geeft een compact inzicht in of, zo u wilt, overzicht van “de ontwikkeling in het denken en spreken over Jezus.” En dat vanaf het allereerste begin.
Zo neemt Meijering ons mee in de visie op Jezus : “Wie was Jezus van Nazareth” (lage christologie) tot: “Wie is Jezus Christus”  (hoge christologie). Aan deze verschillende titels voor de Zoon van God leest u al af de beweging die Meijering maakt tussen “vrijzinnigheid”en “orthodoxie”- zie de ondertitel.
Het aardige is dat hij beide stromingen recht doet doordat hij ze met liefde benadert en aan het denken zet, terwijl hij toch niet schuwt om zijn mening over verzoening, kijk op de evangeliën, persoon van Jezus en andere zaken, weer te geven. De auteur zoekt met een doorleefde liefde voor Christus zijn weg in het theologische landschap.
Het is geen duur boekje (€ 13,80) en nu we leven vlak voor Advent en Kerstmis frist het ons geheugen en onze bezinning, via een toegankelijke weg, op. Wie is Jezus nu en in welke relatie staan wij tot Hem? Via een vlot en inlevend geschreven verhaal neemt hij ons mee door de  kerk- en geloofsgeschiedenis om uit te komen bij jezelf.
Een boekje dat zicht biedt op het verstaan van Jezus.   

R.J. Blaauw

Jongerenbijbel met de tekst van de Nieuwe Bijbelvertaling. Uitgave Nederlands Bijbelgenootschap, NBG en EO ronduit, Heerenveen 2006, ISBN 90-6126-860-5

Florisca van Willigen, jeugdwerker in onze protestantse gemeente, heeft in het Kerkblad van juni 2011 deze prachtige Bijbel warm aanbevolen. Inleidingen, thema pagina’s en achtergrondinformatie sluiten goed aan bij de interesse van jongeren.
Je vindt er o.a. een Bijbel leesrooster, een toelichting op Joodse tijden als de feesten en de jaartelling  en een korte toelichtende woordenlijst bijv. bij Alfa en Omega, Jubeljaar en Sabbatsreis, maar ook een tekening van de Joodse Tempel en een kaart van het oude Jeruzalem.
Samen met de meer dan 400 bladzijden toelichting, kaarten e.d. omvat deze bijzondere uitgave iets meer dan 1600 bladzijden. Begin 2011 waren al meer dan 100.000 exemplaren van deze Bijbel verkocht. In samenhang met het Nederlands Bijbelgenootschap en uitgeverij Jongbloed heeft de Evangelische Omroep in februari 2011 de website www.jongerenbijbel.nl gelanceerd.
Extra informatie wordt geboden in tekst, afbeeldingen en filmpjes, schrijft Florisca. Ook is er een zoekmachine beschikbaar.
De bibliotheek van de Ter Coulsterkerk beschikt over een inkijkexemplaar, dat ook één tot twee weken kan worden geleend. De prijs voor deze bijzonder mooie uitgave bedraagt in de boekhandel momenteel € 53.50. 

Henk Bikker

  “Wat ik geloof”, Hans Küng, vertaald uit “Was ich glaube”, Piper Verlag, München door Karl van Klaveren; uitgave Ten Have, Kampen 2010

“Zegt U eens eerlijk. Wat gelooft U persoonlijk? In dit boek komt een overtuigd Christen aan het woord die zich vergaand laat bevragen over de reikwijdte van het Christen zijn en over zijn persoonlijk geloof. Hij probeert dat met grote openheid onder woorden te brengen.
Hans Küng is daarbij goed op de hoogte van de stand van de natuurwetenschappen en van wat de filosofie meent aan visie op het leven te kunnen inbrengen. Hij durft echter ook keuzes te maken op basis van de woorden van betrouwbare getuigen als met name in de Bijbel en op basis van vele ervaringen met onverwachte wendingen in de geschiedenis. Hij concludeert: de geschiedenis wordt niet alleen bepaald door wetmatigheden.
Hans Küng, nu 83 jaar, geldt als één van de vooraanstaande denkers van onze tijd. Binnen de Kerk van Rome liepen de discussies waarbij hij werd betrokken over vernieuwing en oecumenische openheid soms hoog op. Hij is echter ook in dat visioen van verandering blijven geloven en vond in de conclusies van het Tweede Vaticaans Concilie  uiteindelijk een aantal vitale veranderingen bevestigd.
Zijn visioen van een verzoende Christenheid, van Vrede tussen de religies en van een echte gemeenschap van naties heeft hij in Oost en West toegelicht al ver voor het vallen van de Muur in 1989. Wat de consequenties voor de praktijk betreft, stond hij letterlijk en figuurlijk naast Martin Luther King in de VS en ook naast aartsbisschop Helder Camara tijdens een aantal bisschoppenconferenties in Brazilië, maar ook voor de Vergadering van de Verenigde Naties en in het bijzonder de Commissie voor Human Rights.
Küng komt na ongeveer 330 blz. op zijn levensvisioen en vat dat samen met de woorden van Paulus in 1 Korinte 13 vers 8 tot 13 die beginnen met “De liefde zal nooit vergaan……”. Hij schrijft: “Daarin, in deze woorden wordt alles waarin ik geloof en waarop ik hoop, vervuld”.
Het boek is helder geschreven en boeiend door zijn eenvoud. Het is besteld voor de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk. Ook in de boekhandel verkrijgbaar voor 21.90 euro.

Henk Bikker   

Rabindranath Tagore: ‘Vuurvliegen’. 1963, Wereldbibliotheek. ISBN 9028417672

De Bengaalse dichter en filosoof Tagore (1861-1941) heeft in ‘Vuurvliegen’ korte invallen (variërend van twee tot tien regels) gebundeld die hij tijdens zijn reizen in Oost-Azie als gastgeschenk neerschreef op waaiers en staaltjes zijde.
Naar hun vormgeving ademen ze onmiskenbaar de sfeer van wat wij noemen ‘oosterse wijsheid’, maar in hun zeggingskracht zijn ze direct herkenbaar voor de westerse mens. Die herkenning manifesteert zich dan vaak als verrassing die een glimlach opwekt. 
Wat mij betreft had de bundel ook wel ‘glimlachjes’ kunnen heten.  De thema’s (liefde, vergankelijkheid, natuur, schoonheid, God) zijn universeel, maar de manier waarop Tagore ze weet te treffen is bijzonder. Ze leiden naar de hoopvolle gedachte dat ‘universaliteit’ niet alleen (westers) als rationele algemeen-geldigheid opgebouwd kan worden, maar ook (meer oosters) als welhaast mystiek inzicht gevònden kan worden. Om het met één van de invallen te zeggen: 

Het geschenk der liefde
kan niet gegeven worden,
het wacht er op aangenomen te worden.

Het boekje is te leen in de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk

Jan Bruin

De brede Hagada; Concept en samenstelling: Joram Rookmaker, Amstelveen maart 2011

In de Paasdienst speelde Psalm 114 een belangrijke rol. Het is een van de ‘Hallel’- psalmen 113 - 118. Van oudsher worden ze als een serie opgevat. In de synagoge worden ze op verschillende feestdagen gezongen, in het bijzonder klinken ze tijdens de seideravond-viering. Dat is de viering ‘s avonds aan het begin van het Pesachfeest.
De psalmen 113 en 114 zingt men voor de eigenlijke maaltijd. Psalm 115 en volgende erna. Op seideravond verklaart de huisvader te midden van zijn gezin de betekenis der plechtigheden en hij leest tijdens de rituele maaltijd de teksten voor. Doordat de samensteller van het boek de familieseider ging leiden realiseerde hij  zich steeds meer hoe rijk en divers de tekst van de hagada is en hoeveel van de joodse traditie op de eerste avond van Pesach samenkomt, maar ook hoe moeilijk die tekst te doorgronden is. 
Hij besloot een hagada te maken die tegemoetkomt aan de huidige realiteit; om tafel zitten mensen van diverse achtergrond, ieder met een eigen verhouding tot het Jodendom. Het is met recht een brede hagada geworden, waaraan veel mensen hebben meegewerkt.
De nadruk van deze hagada ligt op maximale gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid. In het boek zijn de Hebreeuwse teksten opgenomen met een fonetische tekst eronder. De vertaling is ernaast afgedrukt. Een deel van de hagada kan worden gezongen. Bovendien is er een cd bijgevoegd, waarop de gezongen onderdelen te beluisteren zijn.
De route door het boek is met pictogrammen aangegeven en is ontworpen door dezelfde man die verantwoordelijk is voor de routing op Schiphol en op de Nederlandse stations.
Het boek trof ik aan in de etalage van boekhandel Walter Goddijn in Groningen. Altijd goed in joodse literatuur.  Het is een prachtige uitgave. Psalm 114 zat nog in mijn hoofd. Nu zou ik meer te weten komen over de joodse setting. Ik heb het boek nog lang niet uit. Het is meer een boek om regelmatig in te kijken en stukjes bij beetjes te lezen. Het zou goed te gebruiken zijn bij de catechese.
In september hoopt de synagoge aan de Alkmaarse Hofstraat haar deuren weer te openen. Het wordt meer dan alleen een gebedshuis. Het wordt ook een joods ontmoetingscentrum waar de joodse feestdagen worden gevierd en op vrijdagavond sabbatmaaltijden worden gehouden.
Bestudering van dit boek kan een bijdrage vormen aan een mogelijke ontmoeting in de toekomst. In ieder geval hopen we samen met de collega’s van de werkgemeenschap tegen die tijd een keer op  bezoek te gaan.  

ds. F.J. van der Wind

   “Er was eens een God, Bijbelse geschiedenis”, Jan Blokker, Jan Blokker jr. en Bas Blokker,  met platen van J.H. Isings, Uitgeverij Contact, ISBN 90-254-2616-6

De Bijbel; het meest verkochte boek ter wereld. Helaas wordt de Bijbel zelden van begin tot eind echt gelezen. De heren Blokker hebben een zeer geslaagde poging ondernomen om de Bijbel in een gemakkelijk te lezen vorm te gieten en daarbij gebruik gemaakt van de schitterende illustraties van Isings . De platen die wij nog wel kennen uit onze jonge jaren in de lagere school.
Het is geen zoveelste poging om de Bijbel te vertalen maar eerder een poging om de vele Bijbelverhalen te plaatsen in haar historisch perspectief en te wijzen op de boodschappen die uit deze verhalen spreken. Ik denk dat dit boek een mooie aanwinst is om ook de jongeren onder ons aan het lezen te krijgen want het leest als een roman.

Het boek ligt inmiddels in onze bibliotheek.

Allan de Monchy

Liederen & gebeden uit Iona en Glasgow; Gooi en Sticht 2003,
ISBN 90 304 1067 1
Opstaan! Meer liederen uit Iona, Glasgow & de rest van de wereld,
Gooi en Sticht 2010; ISBN 978 304 1122 3

Zo nu en dan duikt in de vieringen een zg. ‘Iona-lied’ op.
Meestal is dat een uit het Engels vertaald lied uit één van de bovengenoemde bundels.
Uit een onderzoekje in mijn vorige classis (Zeist) bleken Iona-liederen nagenoeg even bekend te zijn als Taizé-liederen.
Taizé-liederen zijn afkomstig uit het Franse dorp Taizé, waar in 1949 Frère Roger, op de plek waar hij tijdens de Tweede Wereldoorlog vluchtelingen opving, een geloofsgemeenschap stichtte. Tot op de dag van vandaag is het een religieus centrum dat jaarlijks duizenden jongeren trekt uit de hele wereld.

Iona-liederen vinden hun oorsprong op het Schotse eiland Iona. Daar leeft en werkt een Oecumenische geloofsgemeenschap die tweemaal daags in de oude Abdij diensten houdt voor de staf, gasten en toevallige voorbijgangers.
Tijdens de vieringen wordt gezongen uit ‘Church Hymnary’, het in 2005  uitgekomen Liedboek van o.a. de Church of Scotland.
Hoofdredacteur hiervan was John Bell en hij is als musicus ook verbonden aan de Iona Community. Hij schreef veel van de lied-teksten op oude Schotse en Ierse volksmelodieën getoonzet in de Engelse kerkkoortradities.

Taizé-liederen zijn meditatief van aard, gericht op verstilling.
Ook Iona kent meditatieve liederen en liturgische liederen, zoals Kyrie- en Gloria’s.
Daarnaast zijn er veel strofische liederen met teksten rondom thema’s als vrede, gerechtigheid en schepping. Maar ook wat wij als mensen gewoon aan ons lijf voelen, ziekte, ouderdom, geboorte en dood wordt bezongen.
Deze aardse thema’s worden verbonden met beelden en taal o.a. uit het Keltische christendom samengevat in de vier ‘P-s’:
Presence: Gods aanwezigheid in ons en om ons heen.
Poetry: in de taal van verbeelding spreken over God.
Penance: boete, vanuit het besef dat de mens verantwoordelijkheid heeft voor het goede leven.
Pelgrimage: het besef dat een mens een mens onderweg is.

Concreet betekent dit o.a. een schat aan ochtend- en avondliederen, scheppingsliederen en roeping- en navolgingsliederen.

Als alles volgens plan verloopt verschijnt er in 2012 een nieuw liedboek in onze Protestantse Kerk. Iedereen die de discussies rondom het Liedboek van de Kerken in 1973 heeft meegemaakt weet dat kerkmuziek kan verbinden maar ook verdelen. Persoonlijke voorkeur, kwaliteit, vernieuwing en traditie lopen lang niet altijd met elkaar in de pas.

Ik hoop op een dik en breed georiënteerd liedboek met ook een aantal Iona-liederen (en Taizé-liederen) vanwege de mooie melodieën, de eigentijdse teksten en de verbinding met oude christelijke tradities.
Misschien dat nog wel iets aan de Nederlandse vertalingen gedaan kan worden.

Tot slot een lied van John Bell uit de eerstgenoemde bundel:

Jezus roept hier mensen samen
in een woord, gebed en lied
Gods aanwezigheid beamen;
geen belofte gaat teniet.
Prijs nu God die ons nabij is,
prijs de Zoon die mensen kent,
prijs de Geest, die als een trooster
zich naar ons heeft toegewend.

Jezus roept ons te belijden
Hem als Heer van het heelal,
hoeder van ons broze lichaam,
redder van wie faalt of valt.
Zeg het uit, laat elk het horen,
zeg het heilige verhaal,
zeg de wereld: Christus’ glorie
is op aarde neergedaald.

Jezus roept ons tot de ander,
zo verschillend als wij zijn,
ras of huidskleur, rangen, standen -
Jezus trekt geen scheidingslijn.
Ga met vrienden en met vreemden,
ga met mensen in de straat,
ga met zaligen en zoekers,
als het om de waarheid gaat.                                                             

ds Hanneke Ruitenbeek             
 
  “Adieu God”; over het afscheid van de persoonlijke God; Arjan Markus, uitgave Meinema, Zoetermeer 2010, ISBN 90211 42852

Arlan Markus, theoloog, godsdienstfilosoof en predikant in o.a. de stad Utrecht gaat in dit boeiende boekje in 115 bladzijden in op tal van actuele vragen die worden gesteld bij het geloven in en het leven met een persoonlijke God met wie je in gesprek mag zijn en “Die zich in Zijn communicatie en activiteiten richt op onze werkelijkheid”.
Maken huidige wetenschappelijke inzichten dit geloof onhoudbaar of overbodig? Staat dit geloof zelfontplooiing en autonomie in de weg? Wat zou deze persoonlijke God met het lijden te maken kunnen hebben?
De schrijver gaat in op de vele twijfels en commentaren bij het zoeken naar antwoorden. Vragen, twijfels en commentaren blijken echter niet doorslaggevend om afscheid te nemen van de God die ons tegemoet treedt en over Wie in de Bijbel wordt verteld. Maar, concludeert Markus: “het geloof in een persoonlijke God is geen vanzelfsprekendheid”. En toch…… ook hij komt niet los van deze God en de herkenning van Hem in Jezus. Hij besluit met: “Onder alle vragen houd ik het met hem uit, omdat ik telkens het besef krijg dat Hij het met mij en met deze wereld uithoudt”
Eén exemplaar van dit boekje is te vinden in de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk en daar te leen. Verder is het te bestellen bij de boekhandel voor € 13,50.

Henk Bikker

“Geleerd en Gelovig”; 22 wetenschappers over hun leven, werk en God; Redactie Cees Dekker, uitgave Ten Have, Kampen 2009, ISBN 978 90 259 5894 7

In dit boeiende boek schrijven 22 wetenschappers, onder WIE een aantal zeer bekende, hun persoonlijk verhaal over hun christen zijn. Hoe kregen geloof en wetenschap een plaats in hun leven. Betekent hun wetenschappelijk werk een worsteling of juist een stimulans voor hun geloof. Stimuleerde of belemmerde hun geloof hun wetenschappelijk werk?
Het zijn 22 uiterst interessante verhalen, waarvan er slechts een drietal in het voorbije programma “Rond de Waterput” konden worden besproken.
Aan het woord komen mannen & vrouwen, jong & oud, Nederlanders en buitenlanders. Zij zijn één in wat hen bindt: het geloof in dezelfde God en een passie voor waarheid.
Eén exemplaar is aangekocht voor de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk en daar te leen. Verder is dit boek te bestellen bij de boekhandel (3e druk of hoger) voor € 25,-. Ook het exemplaar in mijn boekenkast (met enige potloodstrepen) kan op verzoek worden geleend. 

Henk Bikker

Een zon diep in de nacht; verzamelde dagboeken 1945-2005' door Willem Barnard. Uitgave Skandalon 2009, ISBN 978 9076 564838.

“Als ik moet weergeven wat ik geloof, dan past dat op een kladpapiertje. Maar het gaat er juist om datgene wat ik NIET kan geloven, maar nochtans geloof. De menselijke maat is niet bepalend”.
Woorden van Barnard, theoloog, dichter, bedenker van woorden achter de woorden, zoeker en hartstochtelijk gelovig mens. In het Liedboek staan vele liederen van hem, ik noem er één: Gezang 446. Op de laatste zondag van het kerkelijk jaar, 21 november 2010 overleed hij; ”zo is het goed, sterven op zondagmorgen, de zinloosheid van dit oerbestaan voorbij….”
Zelf (RJB) ben ik al maanden verzonken in zijn dagboek “Een zon diep in de nacht” .Hij verhaalt van en haalt terug zijn (geloofs)belevenissen over een periode van 60 jaar. Een Duitser zou zeggen: Fundgrabe = zoiets als een onuitputtelijke bron van vondsten, ontdekkingen, herkenningen en ervaringen. Een meditatief boek, waarin je veel herkent van je eigen gang door ( je eigen) geloof en geloofsgeschiedenis tegen de achtergrond van het (wereld)nieuws, 800 bladzijden lang! Zeker een geschenk voor de belangstellenden of moet ik zeggen voor de belanghebbenden. Voeding voor de ziel.
In de boekhandel verkrijgbaar voor € 39.50.

ds. Robert Blaauw

De passie van leven, liefde en dood door Arie van Buuren, uitgave Ten Have 2010, ISBN 978 9025 906377.

Ds. F.J. van der Wind deed in het Kerkblad een warme aanbeveling van dit actuele boek met de woorden: “Ik zou het vanwege de rijkdom aan oorspronkelijke pastorale noties fijn vinden als dit boek ook in onze librije een plek kreeg”. Inmiddels ligt een exemplaar in de bibliotheek. Verder is het verkrijgbaar bij de boekhandel voor € 17.90.

 

‘Niets cadeau’, door Gerard Visser, Valkhof Pers, ISBN 978-90-5625-3103, 157 blz.

De schrijver (universitair docent cultuurfilosofie in Leiden) werd tot dit boek geïnspireerd door een gedicht van de Poolse dichteres Wislawa Szymborska. De titel van haar gedicht is ook de titel van Visser’s boek geworden. De ondertitel van zijn boek luidt ‘Een filosofisch essay over de ziel’ en dat dekt zowel de lading ervan als de opgave voor de lezer. De lading van dit essay is de vraag naar de (on)kenbaarheid van de ziel.
De schrijver schetst de drie typen van antwoorden die daarop in de geschiedenis van de Westerse filosofie zijn gegeven. Zijn eigen weloverwogen positie is dat niet het - al dan niet - bestáán van de ziel, maar haar kènbaarheid discutabel is.
De opgave voor de lezer is dat die bereid moet zijn dit ‘weloverwogene’ te volgen, en daartoe een (soms pittige) filosofisch tekst tot zich moet nemen. In een andere zin dan de titel van dit boek krijgt de lezer het dus niet cadeau. Maar net als in het gedicht levert die constatering wel wat op.

Jan Bruin

 Chassidische vertellingen door Martin Buber (1878-1965) vertaald door ds. L.S. Blom. Nederlandse uitgave Servire BV., Katwijk aan Zee 1967, ISBN 90.6077.065.X.

De grote Joodse geleerde Martin Buber heeft zich ruim 45 jaar verdiept in de Chassidische Legende binnen het Joodse volk. In 1965, zijn laatste levensjaar, heeft hij dit prachtige boek voltooid.
De titel van de stichter van het Chassidisme, Israel ben Elieser (1700-1760), de Baal-sjem-tow verwijst naar "Heren van De Naam", waarbij "Sjem-tow" verwijst naar een bijzonder "vertrouwensman" tussen God en de mensen.
Martin Buber heeft de verhalen over de uitspraken van de "tsaddikim" of wel de leiders van tal van Joodse gemeenschappen in met name Polen en enkele andere Oost-Europese landen volhardend opgespoord en toegankelijk gemaakt. Velen daarvan zijn lange tijd door de chassidim, de volgelingen, met grote eerbied en enthousiasme doorverteld alvorens te worden opgeschreven.
De bijzondere vertelkunst van de Chassidische Legende bestaat voor het grootste deel uit "legendarische anekdotes". Dit beroemde boek bevat honderden van dergelijke verhalen, ontstaan tussen 1700 en 1900 en ingedeeld naar een zevental vooraanstaande scholen van beroemde tsaddiks. Verteld wordt over doen en laten, spreuken en onderwijzingen. Het zijn volksverhalen, wars van gewichtige beschouwingen. Buber heeft ernaar gestreefd de duidelijkheid en de directheid van de oorspronkelijke verhalen te bewaren.
Na een uitgebreide inleiding over het Chassidisch Reveille volgen ruim 500 bladzijden met korte verhalen en anekdotes als eresaluut aan de enorme schat van humor, van doen en spreken in geloof en van bijzondere wijsheid. Velen daarvan vragen te worden "herkauwd".

Eén exemplaar van dit boeiende boek is te leen uit de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk. Ook het exemplaar in mijn boekenkast kan op verzoek worden geleend.

Henk Bikker

Kloosters in Friesland door Erik Betten, uitgave Bornmeer, Gorredijk 2009, ISBN 978-90-5615227-7.

Dit vorig jaar verschenen boek geeft een grondig maar zeer plezierig lezend overzicht van het ontstaan en de betekenis van de kloosters in Friesland. Op de opgenomen kaart staan 59 kloosters ingetekend, gesticht te beginnen omstreeks 1130. Allen zijn opgeheven, meest in de periode 1570 - 1580. Vanaf omstreeks 1850 leefde het kloosterleven enigszins op, maar vanaf 1999 is er echter nog maar één klein Russisch- Orthodox klooster in Hemelum.
Het boek biedt tientallen kaarten, foto's, reproducties van schilderijen, e.d. De uitgever schrijft: "Als religieuze, intellectuele en economische centra speelden de kloosters een bepalende rol in de Friese samenleving. Hun geschiedenis bestaat echter niet alleen uit indrukwekkende staaltjes van overtuiging, van diep geloof en doorzettingsvermogen. Het is ook een geschiedenis van rivaliteit, betrokkenheid bij de soms bloedige onrust in de samenleving en van geweld. En wat is er van hun zo rijke geschiedenis bewaard gebleven".
Dit boek geeft in 158 bladzijden heel veel boeiende en tot nu toe onbekende informatie over wat we aan deze christenen in de 11e tot en met het einde van de 16e eeuw te danken hebben; met plezier aanbevolen.

Eén exemplaar vindt u in de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk. U kunt het ook kopen bij de boekhandel voor € 19,50.
 
Henk Bikker

De ondergang van het atheïsme (the twilight of atheïsm; the rise and fall of disbelief in the modern World, door Alister Mc. Grath, vertaald door Peter van Huizen, uitgave Ten Have 2006, ISBN 90 259 5645 9.

Tussen de Franse Revolutie en de val van De Muur in 1989 zitten exact twee eeuwen menselijke geschiedenis. Deze periode is van zeer grote betekenis geweest in zowel technisch, filosofisch en wetenschappelijk opzicht, maar ook in het godsdienstig vlak is er veel gebeurd.
Deze periode kenmerkt zich ook als een tijd waarin het atheïsme als een religie werd beleden. Denk aan het communisme van Marx, Lenin, Stalin en Mao. Het was ook het tijdperk van de rassenleer die resulteerde in het fascisme en de Holocaust. De religieuze en filosofische denkbeelden in Europa van denkers als Nietzsche, Marx, Feuerbach, Freud en een aantal andere sleutelfiguren worden helder en zeer goed leesbaar uiteengezet. Mc.Grath gaat daarna uitgebreid in op de opleving van de godsdienst ook in Europa in de jaren zeventig en daarna en de tanende belangstelling voor genoemde atheïstisch leerstellingen. Dit boek is een inspiratiebron voor alle kerkgangers en gelovigen en niet-gelovigen die meer zicht willen krijgen op de positie van de oplevende spiritualiteit wereldwijd heden ten dage.

Eén exemplaar van dit boek is te leen via de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk. Ook te bestellen bij de boekhandel voor € 26,90.  

Allan de Monchy

Het verschijnsel mens; (La phénomène humain, door Pierre Teilhard de Chardin, vertaald door Daniël de Lange, Nederlandse uitgave Aula boeken, Utrecht (1958).

In de jaren vijftig en zestig kreeg dit boek een enorme belangstelling bij veel jongeren die zich wilden verdiepen in de evolutie en de “waar gaan we naar toe”-vragen. Teilhard gold toen als omstreden in de Katholieke Kerk; het boek mocht pas postuum worden uitgegeven.
Teilhard als Jezuïet en wetenschapper op het gebied van de paleontologie (de wetenschap van fossiele organismen) bracht voor die tijd een revolutionaire kijk op de evolutie waarbij de zgn. inwendige energie een drijvende kracht was die de materie ordende tot steeds hogere levensvormen tegen de entropiedood in. Hij beschouwde de evolutie als een continu scheppingsproces, waarbij toch ook een aantal discrete stappen te onderscheiden waren, zoals het ontstaan van de eerste cel en vervolgens de mens.
Naar mijn mening is dit boekwerk nog steeds buitengewoon actueel omdat schepping en evolutie hier in relatie tot elkaar worden behandeld. Van de lezer wordt wel een brede belangstelling voor beide verondersteld.

Een exemplaar van dit boek is te leen uit de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk. Verder denk ik dat het alleen antiquarisch te koop is. Ik heb een exemplaar dat ik wel wil uitlenen als er meer belangstelling zou zijn. 

Allan de Monchy

    Doornse Catechismus. Oude vragen, nieuwe antwoorden.
Schrijvers: o.a. Aarnoud van der Deijl, Stephan de Jong & Anne Marijke Spijkerboer. Uitgeverij Kok, Kampen, 2010, ISBN 978 90 435 1746 1.
Prijs 14,90 euro

Een herijking van de aloude Heidelberger Catechismus, dat stond de schrijvers van dit verfrissende boekje voor ogen. De schrijvers, 13 dominees waaronder ‘onze’ synodevoorzitter Peter Verhoeff uit Alkmaar, komen allemaal uit de beweging “Op Goed Gerucht”, een predikanten-platform voor eigentijds geloven binnen de Protestantse Kerk in Nederland. In deze groep mensen, waar ook ondergetekende zich mee verbonden voelt, wordt gezocht naar creativiteit, lef, spiritualiteit en humor in kerk en theologie. Al deze elementen zijn rijkelijk in dit 160 pagina’s tellende boekje terug te vinden.
De antwoorden op maar liefst 52 centrale vragen uit het geloof (bv. “Is God almachtig?” “Is een mens Goed of slecht?” “Wat gebeurt er na de dood?”) worden dan weer speels, dan weer met gepaste ernst, maar altijd heel open en niet ‘dogmatisch’ behandeld. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik het niet altijd met de schrijvers eens ben, maar het aardige is dan weer dat dat ook in het geheel niet de bedoeling is van het boekje. Het beoogt veeleer een verder gesprek over de vragen, dan een dichtgetimmerd sluitend antwoord en je stelt jezelf al lezende dikwijls de vraag: ”Hoe is dit eigenlijk voor mij?” Kortom: een prikkelend, fris en zeer lezenswaardig boek.

Het boek is te leen via de bibliotheek van de Ter Coulsterkerk en bij ondergetekende.

ds. Edward Kooiman